Xu thế thiếu hụt nhân công trong ngành Xây dựng

Tôi có nhiều người bạn làm quản lý các Nhà thầu xây dựng tại miền Bắc, và chủ đề thiếu hụt nhân công cũng luôn là 1 trong những điều hay được chúng tôi mổ xẻ trong những lần cafe. Sự thực là xu thế thiếu hụt nhân công đang ngày càng trở nên rõ ràng.

Trước tiên, hãy nhìn ra thị trường xây dựng thế giới để khẳng định đó là xu thế

Thống kê của USG Corporation:

  • 61% cho rằng công nhân xây dựng là nghề phải làm việc trong môi trường bẩn (dirty)
  • 55 % cho rằng nó đòi hỏi sức nhiều về thể chất và rủi ro
  • 52% chỉ coi nó là việc thời vụ chứ không phải 1 nghê lâu dài

Tại Việt Nam thì sao?

Theo 1 thống kê không chính thức mà SiteMAGE có được, hiện toàn ngành có hơn 204 nghìn công nhân lao động (chưa tính số công nhân thời vụ), trong khi đó lại có tới gần 91 nghìn người là cán bộ, viên chức trong các doanh nghiệp. 

Theo số liệu của Bộ xây dựng, cơ cấu nguồn nhân lực của ngành (tỷ lệ cơ cấu kỹ sư, trung cấp chuyên nghiệp, công nhân học nghề) là 1:1,3:3; trong khi đó, với các nước trên thế giới, tỷ lệ này là 1:4:10.

Với tỷ lệ này, ngành xây dựng đang tồn tại tình trạng thừa thầy thiếu thợ (nhân công). Vì thế, tại nhiều công trình lớn đang tồn tại cảnh lao động là người chưa qua đào tạo, lao động nông nhàn làm việc thay cho công nhân kỹ thuật (công nhân mùa vụ)

Trong bối cảnh hiện nay, tình hình thiếu hụt công nhân trong ngành xây dựng bộc lộ ngày càng rõ. Thực ra không khó để tìm được nguyên nhân:

  • Các ứng dụng 4.0 như gọi xe, giao đồ ăn...: tự do hơn, thu nhập thậm chí tốt hơn. Tuy vậy, nó cũng chưa được coi là nghề có tính lâu dài và đòi hỏi tích luỹ kỹ năng như xây dựng
  • Việc làm online, thu nhập online: thu nhập không ổn định nhưng tự do hơn
  • Các khu công nghiệp, nhà máy theo xu thế dịch chuyển từ Trung Quốc sang: ổn định, chế độ lương thưởng từ cơ bản đến tốt.

Thiếu hụt nhân công đang và sẽ là bài toán khá khó giải cho Nhà thầu

Có thể nói, xu thế 4.0 đã và đang tạo ra sự chuyển dịch nghề nghiệp, tuy không phải trong 1 sớm 1 chiều nhưng cũng đủ đề ta nhìn thấy và cảm thấy rõ ràng.

Vậy, đối phó thế nào?

Cũng theo UGS thì doanh nghiệp xây dựng có thể tham khảo các cách thức sau đây:

  • Nâng cao năng suất lao động: qua việc tăng cường training kỹ năng, module hoá, tiêu chuẩn hoá công việc 
  • Tăng cường hàm lượng sử dụng máy
  • Robotic - tức là sử dụng dần các robot vào công việc (xây, trát, điều khiển máy, vệ sinh...). Tuy vậy, với Việt Nam thì nó là câu chuyện của tương lai
  • Xem xét về mức độ đãi ngộ, điều kiện làm việc để lôi kéo trở lại các lao động. Đây là 1 vấn đề đỏi hỏi tính đồng bộ của nhiều khâu chứ không đơn giản. Việc tăng đãi ngộ có kéo theo tăng năng suất không? Có tăng được giá thầu hay giảm giá vốn không?
  • Số hoá doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả, năng suất tương tác, xử lý công việc bên cạnh việc nâng cao tay nghề lao động.

Một vài tản mạn, vì biết để viết về chủ đề này thì sẽ cần nhiều số liệu và kỹ hơn nữa.

Bài viết liên quan
Dự báo triển vọng ngành xây dựng 2020 Dự báo triển vọng ngành xây dựng 2020
08 lãng phí phổ biến trong thi công xây lắp 08 lãng phí phổ biến trong thi công xây lắp