Bài toán Quản lý thép Hộp khi thi công - Phần 1: Thực trạng và các nhóm Giải pháp được đề xuất

Thực trạng

Với người làm thi công, người quản lý vật tư, thì thép hộp, xà gồ thép (cùng với giàn giáo, cốp pha) là những thứ khó quản lý nhất, và luôn nằm trong top các vật tư thất thoát nhiều nhất. Thế nên mới có chuyện nhiều Nhà thầu cố gắng "đẩy" hẳn việc này sang thầu phụ, tổ đội.

Chúng tôi có nhiều bạn bè làm thi công lâu năm, và rất lành nghề, nhưng không phải ai trong số họ cũng quản lý nhóm vật tư thép hộp này tốt. Thậm chí nhiều người vẫn để "bèo dạt mây trôi", dù lý thuyết thì nhiều người biết.

Tại sao từ lý thuyết đến hành động có khoảng cách xa như vậy? Liệu chúng ta đã có 1 phương pháp để hệ thống hoá lý thuyết, và sau đó là công cụ đủ tốt, đủ tiện dụng để có thể hành động và tạo kết quả tích cực?

Lại 1 cách đặt vấn đề quen thuộc mà chúng tôi hay sử dụng cho rất nhiều bài viết trước đây và chưa bao giờ thấy nhàm chán, đó là sử dụng vòng lặp "Phân tích nguyên nhân - Tìm kiếm giải pháp - Đo lường và cải tiến"

Vậy, chúng ta bắt đầu phân tích nguyên nhân 

Theo chúng tôi, các nhóm nguyên  nhân cơ bản có thể được liệt kê dưới dạng mindmap dưới đây


Nguyên nhân đầu tiên và cơ bản nhất mà người trong nghề đều hiểu, là vì thanh thép hộp mua về với chiều dài tiêu chuẩn (6m), trong khi chiều dài thi công tại công trường biến thiên theo từng thiết kế, biện pháp nên khi sử dụng rất hay bị cắt nhỏ, dần dần thành Đề C, về sau chỉ có thể bán sắt vụn. Tôi để nhóm này là nhóm "không tương thích giữa thiết kế và tiêu chuẩn sản xuất" (nhóm 1)

Ngoài ra, thực tế thi công tại công trường vốn phụ thuộc rất nhiều vào tổ chức thi công và tay nghề thủ công của nhân công, do đó có thể kể đến chi tiết 1 số nguyên nhân dẫn tới thất thoát thép hộp như:

Về hành vi, ý thức (nhóm 2)

  • Công nhân/thợ muốn tiện cho công việc nên cứ gặp đâu là cắt đấy
  • Ném từ trên cao, cong vênh
  • Hàn nhiều gây hỏng nhanh. Tuy vậy hiện nay đa số nhà thầu đã cấm việc hàn này.
  • Mang đi kê kích vật nặng
  • Để ra đường đi xe chèn lên
  • Bảo quản không tốt, bị hư hại do thời tiết hoặc trộm cắp
  • Vân vân

Về quản lý, tổ chức (nhóm 3)

  • Doanh nghiệp không có quy trình cụ thể kèm với các chế tài cần thiết. Hoặc có nhưng quy trình không triển khai được xuống thực tế.
  • Không có công cụ theo dõi nên nhiều khi chỉ biết chung chung là bị cắt nhiều, thất thoát nhiều chứ không biết thất thoát bao nhiêu, không có số liệu rõ ràng nên rất khó bắt bẻ lại các tổ thợ, thầu phụ.

Giải pháp

Về cơ bản, giải pháp là liều thuốc cho nguyên nhân (bệnh). Vậy nên tương ứng với 3 nhóm nguyên nhân nói trên thì cũng có 3 nhóm giải pháp chính hiện đang được áp dụng

Nhóm 1 - Sự không tương thích giữa thiết kế và tiêu chuẩn sản xuất

  • Đầu tiên cần phải xác định việc này là không tránh khỏi, do đó, thay vì loại bỏ được hoàn toàn, ta tìm cách tối ưu nó bằng cách quy chuẩn hoá các biện pháp thi công, shop để làm sao việc sử dụng vật tư thép hộp là tối ưu nhất (trên cơ sở các số liệu và chiều dài các thanh thép tồn kho hiện có, chứ không phải tối ưu trên cơ sở mua mới hoàn toàn).

Nhóm 2 - Tác động tới hành vi, ý thức

  • Module hoá các thanh thép theo các chiều dài tiêu chuẩn. Việc Module này phụ thuộc vào vật tư đó là mới hay cũ. Về nguyên tắc thì ít tổ hợp thì dễ quản lý nhưng tốn thép hơn, và thường là vật tư mới người ta sẽ ít cắt lắt nhắt. Vật tư cũ thì có thể để các tổ hợp các quy về các loại chiều dài tiêu chuẩn, ví dụ 1m, 1.5m. 2.0m... để kết hợp khi sử dụng. Ví dụ ô sàn 7m có thể tổ hợp 2 Module 4m hoặc 1 module 5, 1 module 3m...

Để việc module này đạt hiệu quả thì kèm theo đó, cần thực hiện thêm 2 yếu tố: đóng kiện và sơn 2 đầu, để công nhân biết là không được cắt và sớm phát hiện nếu thanh nào bị cắt.

  • Hạn chế các công cụ như máy cắt, máy hàn ở khu vực thi công xà gồ thép
  • Chế tài nếu vi phạm. Tuy vậy chế tài này cần đi kèm với công cụ theo dõi về vật tư để có cơ sở, bằng chứng, định lượng rõ ràng cho cả người phạt và người vi phạm.

(Sơn 2 đầu và bó kiện các thép hộp tại công trường của Nhà thầu Vilai Việt)

Nhóm 3 - Tác động về quản lý, tổ chức

  • Xây dựng hệ thống quy trình, quy phạm để gán trách nhiệm cho từng cá nhân, tổ đội và có chế tài phù hợp. Tuy vậy, việc xây quy trình là không đủ do nếu không có công cụ để thực hiện, quy trình sẽ chỉ là trên giấy và không có ai theo. Đó là khi ta cần đến ý thứ 2.
  • Sử dụng công cụ, phần mềm quản lý kho vật tư chuyên dụng để nhập liệu, theo dõi, thống kê số lượng nhập kho, gia công, xuất kho để so sánh tổng số lượng mua với số lượng đã gia công dễ dàng. 

Cảm ơn anh Phan Việt Anh, Project Director của Ecoba, anh Hoàng - Trưởng Phòng vật tư công ty Sông Hồng, anh Hào- Trưởng phòng vật tư Vilai Việt và Anh em cán bộ C BHI đã giúp chúng tôi hoàn thành bài viết này.

Đón đọc phần 2: Ví dụ thực tế về Quản lý thép hộp tại Công ty Vilai Việt và CBHI, sử dụng phần mềm SiteMAGE

Tìm hiểu thêm về kinh nghiệm quản lý vật tư hiệu quả tại https://sitemage.com/